A mesura que los partits politics començan de preparar lors estrategias per las eleccions municipalas de 2026, una question essenciala demòra gaireben absenta del debat public: que pòdon far, concretament, las comunas per la lenga e la cultura occitanas?

Aquesta ignorància es pas un azard. Dins l’estat francés, l’abséncia de televisions publicas regionalas de plen drech, capablas d’informar regularament sus la vida municipala e culturala dels territòris occitans, contribuís a manténer l’idèa falsa que l’occitan se limita a l’encastre simbolic o associatiu. Pasmens, existís un encastre legal e las comunas dispausan ja de marges d’accion clars.

Es dins aqueste contèxt que Jornalet presenta a sos legeires lo Libre blanc municipal occitan, concebut e desvolopat per Jean-Charles Valadier.

Aqueste libre blanc es pas lo projècte politic de Jornalet per Occitània. Jornalet es pas un partit e a pas la vocacion de dictar un programa electoral. Nòstre ròtle es d’informar, d’explicar e de balhar d’aisinas a las ciutadanas e als ciutadans que voldrián prene part al debat democratic.

E aital es estat concebut lo Libre blanc municipal occitan, coma una basa simpla, concreta e adaptabla, destinada a permetre a cada ciutadan de cada comuna occitana d’interpelar las listas que se presentaràn a las municipalas de 2026. Ni mai, ni mens.

La fòrça del document se tròba dins lo fach qu’es un esplech mobilizaire. Dins fòrça comunas, existís ja de parents d’escolans de Calandreta o de filièras bilinguas publicas, de personas que seguisson de corses d’occitan, que participan a d’obradors de cant, de dança, de teatre o a d’autras activitats culturalas. Aquelas energias, sovent dispersadas, pòdon venir una fòrça de proposicion.

Lo Libre blanc permet de formar de grops locals, d’extraire las proposicions mai pertinentas segon los mejans e la realitat de cada comuna, e de las adaptar. Cada territòri pòt causir cinc, dètz o vint mesuras: cada pas compta. L’essencial es de bastir un document local, ancorat dins l’istòria, l’endrech, las estructuras culturalas e educativas de la comuna.

L’ideal seriá d’anar encara mai luènh: presentar aquel trabalh collectiu pendent una reünion publica municipala, en preséncia dels candidats. Non pas per exigir, mas per pausar de questions, per demandar d’engatjaments clars, per far intrar l’occitan dins lo camp de las politicas publicas localas.

Lo Libre blanc o ramenta amb fòrça: una politica municipala en favor de l’occitan es pas una politica identitària passadista. Es una politica de coesion sociala, d’atractivitat territoriala, de sosten a l’escòla, de dinamizacion culturala e economica. Es una politica compatibla amb la diversitat e las valors democraticas e umanistas. Es tanben una practica comuna a fòrça regions d’Euròpa.   Info : Jornalet

A l’ora de las municipalas, l’occitan pòt pas demorar lo grand absent del debat. Amb aqueste Libre blanc municipal occitan, volèm dobrir una pòrta, “‘chabatz d’intrar”.